De eerste social club?

Door Shanna Pettens

Voor dit stukje cannabisgeschiedenis neem ik je mee naar het Parijs van de jaren 1840. Op het Île Saint-Louis, een natuurlijk eilandje in de Seine dat door één van de leden omschreven werd als ‘een oase van eenzaamheid te midden van Parijs’, kwam een select groepje Parijse heren maandelijks samen in een oud hotel. Hoewel een aantal grote namen van de Franse literatuur lid waren van de club werd er tijdens de onderonsjes van le Club des Hashischins niet (alleen) over boeken gepraat.  

Escapisme en geestverruimende middelen

Sinds de industriële revolutie was Parijs in volle expansie. In 1840 overschreed het aantal inwoners de kaap van één miljoen en was het gebied binnen de stadsmuren quasi volgebouwd. Het was een tijd van modernisering en industrialisering die niet voor iedereen positief uitpakte.

De arbeidersklasse leefde opeengehoopt en in armoedige omstandigheden. Door een combinatie van gebrekkige hygiëne, ondervoeding en slecht geventileerde woonruimtes werden veel inwoners getroffen door de tering (TBC).

In een omgeving die gekenmerkt werd door verstedelijking, sociale ongelijkheid en ziekte ontstond bij de toenmalige kunstenaars een verlangen om aan de grauwe werkelijkheid te ontsnappen. Deze drang weerspiegelde zich in de schilderkunst en literatuur. In de kunstgeschiedenis wordt deze periode aangeduid als de Romantiek. 

Deze stroming werd gekenmerkt door een hernieuwde belangstelling voor het verleden, respect en bewondering voor de ongerepte natuur die als ‘bezield’ ervaren werd, geïdealiseerde – maar vaak onbereikbare – romantische liefde en escapisme. Verder waren de meeste Romantici gefascineerd door het bovennatuurlijke en het occulte.

Vele Romantische kunstenaars zochten hun toevlucht in een idyllische droomwereld. Geestverruimende middelen zoals opium en hasj maakten in de eerste helft van de negentiende eeuw hun opmars in Europa. In wetenschappelijke en literaire kringen was het recreatieve gebruik van deze substanties wijdverbreid. Toen Algerije, Tunesië en een deel van Marokko onder Frans bewind kwamen te staan, nam de populariteit en de consumptie van hasj nog toe. 

De Parijse hasj-eters

Aanhangers van de Parijse Romantische beweging waren onder meer Victor Hugo, voornamelijk bekend van zijn roman Les Misérables, novelleschrijver Honoré de Balzac en dichter Charles Baudelaire. Samen met enkele gelijkgestemden vormden ze vanaf 1844 een groep die ‘le Club des Hashishins’ – letterlijk ‘de club van hasj-eters’ – heette. De leden kwamen samen in Hôtel Pimodan op het Île Saint-Louis. Dit hotel bestaat de dag van vandaag nog steeds onder de naam Hôtel de Lauzun.

Dankzij de getuigenis van Théophile Gautier hebben we een idee van hoe het er tijdens zo’n bijeenkomst aan toe ging. De schrijver bezocht de club voor het eerst in december 1845 en deelde zijn ervaring in het literaire, politieke en culturele tijdschrift Revue des Deux Mondes. Naar eigen zeggen gaf hij gehoor aan ‘een mysterieuze oproep die opgesteld was in raadselachtige bewoordingen die enkel voor ingewijden begrijpelijk waren’. Dit doet vermoeden dat de clubleden in een soort van codetaal communiceerden. 

Gauthier schreef dat de andere leden die avond een voor hen bekende ervaring met hem deelden. Er werd een séance gehouden en de clubleden consumeerden dawamesk, een groenachtige pasta gemaakt van gemaakt van cannabishars gemengd met vet, honing en pistachenoten. Deze uit Noord-Afrika afkomstige lekkernij kan als een voorloper van de huidige edibles beschouwd worden.

Eén van de clubleden gebruikte zijn ervaringen om een boek te schrijven. Psychiater Jacques-Joseph Moreau bestudeerde dawamesk vanuit een wetenschappelijke interesse in het effect van hasj op de menselijke psyche. Tussen 1837 en 1840 reisde hij naar Egypte, Syrië en Klein-Azië om het product te bestuderen. Na zijn terugkeer ging hij in zijn thuisland lustig door met experimenteren. 

Op  basis van zijn bevindingen schreef Moreau “Hasj en mentale vervreemding” waarin hij dromen, hallucinaties en door hasj veroorzaakte delirium met elkaar vergeleek. Zijn werk geldt als het eerste door een wetenschapper geschreven boek over een geestverruimend middel.

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een antwoord