Door Shanna Pettens

Toen ik onlangs een bezoek bracht aan de radiologie raadde de radioloog mij calcium- en vitamine D-supplementen aan om het risico op osteoporose te verminderen. ‘Osteoporose? Dat is toch een aandoening die enkel vrouwen in de (post)menopauze treft?’ dacht ik en ik antwoordde dat ik nog maar halverwege de dertig ben. De arts verzekerde mij echter dat het belangrijk was om er nu al mee te starten. Voorkomen is tenslotte altijd beter dan genezen.

Naast de bovengenoemde voedingssupplementen in combinatie met een gevarieerde voeding en een gezonde levensstijl met voldoende beweging (bij voorkeur in de buitenlucht) is er echter nog een manier om de kans op het ontwikkelen van osteoporose te beperken. Uit onderzoeken aan verschillende universiteiten blijkt namelijk dat medicinale cannabis een gunstig effect op de botgezondheid heeft.

Letterlijk betekent osteoporose ‘poreus of zwak bot’. Het gaat om een progressieve aandoening van het skelet die ook wel ‘botontkalking’ genoemd wordt. Kalk of calcium is namelijk één van de bestanddelen waaruit onze beenderen zijn opgebouwd, naast fosfor, merg en andere stoffen.

Samen vormen deze componenten een hechte structuur met kleine openingen ertussen. ‘Botontkalking’ verwijst naar het verlies aan botmassa dat met osteoporose gepaard gaat. 

Op de keper beschouwd is deze term niet helemaal correct, omdat er bij osteoporose niet enkel sprake is van een verminderde botmassa, maar ook van een verandering in de beenderstructuur. De botdichtheid neemt af doordat de kleine openingen in het bot steeds groter worden. Als gevolg daarvan worden de botten brozer, waardoor het risico op breuken verhoogt. 

Verder kan de verminderde botdichtheid ertoe leiden dat de ruggenwervels inzakken. Dit verklaart waarom veel mensen krimpen naarmate ze ouder worden.

Risico stijgt met de leeftijd

Osteoporose wordt wel eens de ‘stille epidemie’ genoemd, omdat ze op zich geen klachten veroorzaakt en daardoor vaak onopgemerkt blijft. Patiënten komen er vaak pas achter als ze een breuk oplopen. Op dat moment blijkt dan dat het bot aanzienlijk verzwakt was. 

Momenteel lijden meer dan 900.000 mensen in Nederland aan osteoporose. Verwacht wordt dat het aantal patiënten in de komende tien jaar zal stijgen tot 1.300.000 als gevolg van de vergrijzing van de bevolking. Het risico op deze aandoening stijgt immers sterk met de leeftijd:

In de leeftijdscategorie van 65 tot 84 jaar zien we dat iets meer dan 1% van de mannen en 8% van de vrouwen aan osteoporose lijdt. Bij 85-plussers lopen die percentages op tot ongeveer 3% van de mannen en maar liefst 19% van de vrouwen. 

Uit de prevalentiecijfers blijkt dat deze aandoening vaker voorkomt bij vrouwen dan bij mannen. Een mogelijke oorzaak zijn de hormonale veranderingen tijdens de menopauze die het verloop kunnen versnellen.  

De rol van het endocannabinoïde systeem (ECS)

Osteoporose ontstaat door een verstoord evenwicht tussen botaanmaak en –afbraak. Tot de leeftijd van dertig jaar wordt er meer bot aangemaakt dan afgebroken. Rond de leeftijd van 45 jaar draait dit proces om. Vanaf dan wordt er meer bot afgebroken dan aangemaakt. Dit is een natuurlijk proces. Er zijn echter wel dingen die je kan doen om je botten zo sterk mogelijk te houden. 

Het behouden van de botgezondheid is één van de vele lichaamsfuncties waarbij het ECS een belangrijke rol speelt. Het systeem vervult een belangrijke taak bij de ontwikkeling, het behoud en het sterker maken van de beenderen door de botopbouw te stimuleren. Daarnaast reguleert het ECS het immuunsysteem dat een regelmatige wisselwerking met het skelet heeft. 

Een onderzoek van de Schotse Universiteit van Edinburgh toonde aan dat de CB1-receptoren – die onder meer reageren op THC – betrokken zijn bij het botmetabolisme. Uit de studie die uitgevoerd werd bij muizen bleek dat de proefdieren zonder CB1-receptoren weliswaar dikkere botten ontwikkelden, maar nog steeds osteoporose hadden. De onderzoekers leidden daaruit af dat de CB1-receptoren een invloed hebben op de afbraak van oud botmateriaal en de productie van nieuw botweefsel. Op die manier reguleren ze de botdichtheid. 

Link naar het onderzoek: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19656492/

Versneld genezingsproces bij botbreuken

Osteoporose brengt een verhoogd risico op botbreuken met zich mee. In 2015 toonden Israëlische onderzoekers van de universiteit van Tel Aviv aan dat de cannabinoïden CBD en THC een gunstig effect hebben op het genezingsproces van botfracturen bij ratten. Na vier weken was er een duidelijk verschil zichtbaar tussen de proefdieren die cannabinoïden toegediend kregen en de controlegroep.

Link naar het onderzoek: https://asbmr.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/jbmr.2513

Om een breuk te herstellen dient het lichaam nieuw botweefsel aan te maken. Dit proces verloopt in twee fases: een paar dagen na de breuk ontstaat er zacht weefsel in het wondgebied. Na een week wordt dat zachte weefsel langzaam hard en benig. Daarna neemt het bot zijn definitieve vorm aan.

De studie wees uit dat er bij de ratten die met CBD en THC behandeld werden maar liefst 26% minder nieuw botweefsel nodig was om de breuk te herstellen in vergelijking met de proefdieren die geen cannabinoïden toegediend kregen.

De meest frappante vaststelling was ten slotte dat de botjes van de ratten die met cannabinoïden behandeld werden na afloop beter bestand waren tegen nieuwe breuken! Hieruit concludeerden de onderzoekers dat medicinale cannabis niet enkel gebruikt kan worden bij de behandeling van fracturen, maar ook preventief bij andere botaandoeningen zoals osteoporose.